15/9/8 - 18:52
شماره مطلب : 2704
ارزیابی راهبردی

در هفته آخر مذاکرات چه گذشت؟

گرت پورتر خبرنگار سرشناس امریکایی در امور امنیت ملی به تازگی در مقاله ای رویدادهای یک هفته آخر منتهی به 24 تیر (روز اعلام نهایی برجام) را روایت کرده است.

ایران هسته ای- گرت پورتر خبرنگار سرشناس امریکایی در امور امنیت ملی به تازگی در مقاله ای رویدادهای یک هفته آخر منتهی به 24 تیر (روز اعلام نهایی برجام) را روایت کرده است.

پورتر ادعا کرده است این روایت مبتنی بر سخنان یک مقام ایرانی است که او موفق به دیدار و گفت وگو با او شده است.

نتیجه ای که از این مقاله می توان گرفت این است که عمدتا این طرف ایرانی بوده که در لحظات آخر درباره مسائلی مانند تحریم های تسلیحاتی، مکانیسم بازگشت پذیری تحریم ها و بازرسی از تاسیسات نظامی کوتاه آمده است.

پورتر نویسنده کتاب «بحران ساختگی» است و دیدگاه هایی نزدیک به ایران دارد.

متن کامل این مقاله که روز 16 شهریور 1394 (7 سپتامبر 2015) در وب سایت ریل نیوز منتشر شده در ادامه می آید.  

متن اصلی را اینجا ببینید.

***

دور پایانی مذاکرات یکی از سرپوشیده ترین داستان ها طی چند دهه اخیر بود که حدود 600 خبرنگار برای پوشش 18 روز مذاکرات اختصاص داده شده بودند. اما داستان واقعی چگونگی دستیابی آمریکا و ایران به موافقتنامه در وین که به برنامه جامع اقدام مشترک معروف است هنوز مشخص نیست. در حقیقت گزارش ها، بیانیه ها و برخی افشاگری ها که از سوی طرف آمریکایی صورت گرفته است نشان دهنده جنبه سیاسی مذاکرات است و نه علت واقعی دستیابی به این موافقتنامه.

در این گزارش تلاش شده است به چگونگی دستیابی به موافقتنامه هسته ای ایران پرداخته شود. این گزارش بر مجموعه نشست های رسمی در وین استوار است که طی دو هفته با دو مقام ایرانی نزدیک به مذاکرات برگزار شده است.

البته برخی از آنچه این دو مقام ایرانی درباره مذاکرات گفتند نشان می دهد آنها تلاش کرده اند به گونه ای درمورد این روند شفاف سازی کنند که به سود ایران باشد. با این حال آنها اطلاعات مهمی را درباره این مذاکرات ارائه کردند، اطلاعاتی که هنوز در رسانه ها منتشر نشده و ظاهرا دربرگیرنده تامین اهداف تاکتیکی ایران نبوده است. این دو مقام ایرانی همچنین اطلاعات ارزشمندی را درباره محاسبات ایران در مذاکرات ارائه کردند.

این گزارش نشان می دهد در روزهای نخست مذاکرات مهم ترین و دشوارترین مسائل فورا حل شد و علت آن تا حد زیادی اقدامات دولت باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا برای مصالحه و تامین منافع دو طرف بود. اما دولت اوباما در مرحله پایانی مذاکرات موضع خود را سخت و حتی پیشرفت در این روند را کند کرد و علت آن تا حد زیادی دلایل سیاسی داخلی بود.

 

 دستیابی به توافق درباره لغو تحریم ها

زمانی که جان کری وزیر امور خارجه آمریکا و محمد جواد ظریف همتای ایرانی وی روز شنبه، 27 ژوئن، در هتل کوبورگ وین نشستی را به منظور آغاز آنچه به طور کلی دور پایانی مذاکرات به نظر می رسید شروع کردند، دیدگاه هایی بدبینانه در مورد چشم انداز دستیابی به موافقتنامه در رسانه های آمریکا منتشر شد. سه روز پیش از آن نشست، روزنامه واشنگتن پست گزارش داد درخواست هایی که آیت الله علی خامنه ای رهبر معظم ایران در سخنرانی همان هفته خود مطرح کرد می تواند باعث کاهش توانایی مذاکره کنندگان برای دستیابی به توافق شود آن هم در حالی که ضرب الاجل 30 ژوئن نزدیک می شود. خبرگزاری رویترز به نقل از یک دیپلمات بلندپایه غربی پیش از این نشست در وین اعلام کرد درمورد مسائل مهم هنوز اختلاف های بزرگی وجود دارد. یک روز پس از این نشست نیز روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد دو طرف همچنان برسر چگونگی محدودیت و نظارت بر برنامه هسته ای ایران و حتی چگونگی تفسیر موافقتنامه مقدماتی که دو ماه پیش به دست آمد اختلاف دارند.

با وجود این پوشش رسانه ای مایوس کننده، مذاکره کنندگان ایرانی چگونه درمورد روند کلی مذاکرات با قاطعیت ابراز خوش بینی می کردند. یک مقام آگاه ایرانی 28 ژوئن در گفتگویی محرمانه وجود چیزی شبیه به بن بست را رد کرد و گفت این احساس در فضای خارج از مذاکرات که همچنان یک بحران وجود دارد، درست نیست.

وی افزود آمریکا در مسیری صحیح در حال حرکت است. من معتقدم آمریکا درحال اصلاح سیاست های گذشته خود در قبال ایران است.

بنا بر گفته این مقام ایرانی که من با او صحبت کردم، مهم ترین مسئله برای تهران، زمان لغو تحریم های آمریکا و اتحادیه اروپا در صورت پایبندی ایران به تعهدات هسته ای خود در این موافقتنامه بود. این ایده که دو طرف وظایف متقابل خود را به طور همزمان و به موازات هم انجام دهند یکی از اصولی بود که کری و ظریف در آخرین نشست نفس گیر خودشان در شهر لوزان سوییس در تاریخ دوم آوریل توافق کردند.

اگرچه چارچوب لوزان شامل توافق قطعی درمورد مسائل بود اما در پیشنهاد آمریکا روز لغو تحریم های آمریکا و اتحادیه اروپا علیه ایران، «‌روز اجرا» نامید شد.

ایرانی ها در مذاکرات لوزان پیشنهاد داده بودند که هر بار ایران یکی از وظایف خود را تکمیل می کند، قدرت های غربی نیز می بایست بخشی از تحریم ها را لغو کنند. این درخواست در مذاکرات وین نیز مطرح شد. آیت الله خامنه ای نیز در سخنرانی 23 ژوئن خود به این مسئله اشاره کرد. رهبر معظم ایران در این سخنرانی گفت روند لغو تحریم ها باید با روند اجرای تعهدات به طور همزمان باشد.

اگرچه ایرانی ها بر این باورند که اقدامات آنها در ارتباط با برنامه هسته ای شان می تواند ظرف مدت دو یا سه ماه تکمیل شود اما فکر می کنند که آنچه که آمریکا و اتحادیه اروپا برای لغو تحریم ها علیه ایران نیاز ندارند انجام دهند زمان بیشتری نیاز خواهد داشت.

این مقام ایرانی گفت آنها می بایست کارهای مقدماتی را برای تغییر فرهنگ تحریم ها انجام دهند. آنها باید شرکت ها را مطلع کنند. آنها می توانند این کار را به تدریج ظرف مدت شش ماه انجام دهند. آنچه مهم است اینکه ما باید درک کنیم که لغم تحریم ها روندی نیست که بتواند ظرف یک شب انجام شود.

 

روشن کردن ابعاد نظامی احتمالی برنامه هسته ای ایران

چند ماه پیش از آنکه چارچوب لوزان به دست آید، دیپلمات های غربی لغو تحریم ها را با حل مسئله ای مرتبط می دانستند که آمریکا و شرکای مذاکره کننده اش آن را «ابعاد نظامی احتمالی برنامه هسته ای ایران» می نامند. این در حالی است که ایران ادعاها در مورد چنین فعالیت هایی را رد می کند و می گوید این ادعاها مبتنی بر اسنادی جعلی است که اسرائیل و گروه مجاهدین خلق (گروهک تروریستی منافقین) آنها را ارائه کرده اند.

این مقام ایرانی تصریح کرد مذاکره کنندگان آمریکا و اتحادیه اروپا حل این مسئله را عاملی برای چانه زنی برسر مسائل دیگر می دانستند. آنها می گفتند اگر شما این را یا آن را کاهش بدهید می توانیم به راه حلی درمورد مسئله ابعاد نظامی احتمالی دست یابیم. اما ایران هرگز نپذیرفت که لغو تحریم ها علیه این کشور با ارزیابی آژانس بین المللی انرژی اتمی درباره ابعاد نظامی احتمالی در ارتباط باشد. در چارچوب لوزان نیز آمده بود ایران اقداماتی را برای روشن شدن ابعاد نظامی احتمالی انجام خواهد داد اما درمورد این اقدامات می بایست مذاکره شود.

آمریکا ماه مه فهرستی از دانشمندان ایرانی و نظامیان ایرانی را در اختیار ایران که آژانس بین المللی انرژی اتمی خواستار مصاحبه با آنها بود. علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران 30 مه در مصاحبه با تلویزیون دولتی ایران گفت نام او در صدر این فهرست است و این فهرست شامل نام 23 نفر است.

این مقام ایرانی گفت آمریکایی ها مصاحبه با مقامات ارشد نظامی را خواستار شدند زیرا برخی از دانشمندان که نام آنها در این فهرست آمده بود در دانشگاه فناوری مالک اشتر تحصیل کرده بودند. این دانشگاه ارتباط نزدیکی با ارتش ایران دارد. بنابراین آمریکایی ها معتقد بودند که با این نظامیان نیز باید مصاحبه شود. اما مذاکره کنندگان ایرانی این درخواست آمریکا را رد کردند. اما 29 ژوئن آمریکا دیگر تاکیدی بر مصاحبه با افرادی نداشت که نام آنها در این فهرست ذکر شده بود. آمریکایی ها پیشنهاد مذاکره با ایران را درباره مجموعه ای از اقدامات برای حل این مسئله ازجمله انتخاب برخی دانشمندان و برخی سایت ها برای دسترسی آژانس بین المللی انرژی اتمی به آنها مطرح کردند. و از همه مهم تر اینکه آمریکا برای نخستین بار با یک ضرب الاجل برای ارزیابی آژانس موافقت کرد و این بدین معنی بود که این مسئله دیگر باعث به تاخیر افتاد لغو تحریم ها نمی شد.

یوکیا آمانو مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی به تهران سفر کرد و در این سفر با حسن روحانی رئیس جمهور ایران و علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران دیدار کرد. او چهارم ژوئیه از هتل کوبورگ خارج شد تا با رسانه ها مصاحبه کند. آمانو گفت من فکر می کنم با همکاری ایران می توانیم تا پایان امسال گزارشی را ارائه کنیم. اعلام این مسئله بازتاب مذاکراتی بود که وی پیشتر با علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران انجام داده بود.

گفتگوها با کری و آمانو باعث شد ایران به این نتیجه برسد که همکاری ایران می تواند به آمانو کمک کند گزارشی را ارائه کند و این بخشی از روند آماده سازی مقدمات برای لغو تحریم ها علیه تهران خواهد بود. و توافق بین آمانو و صالحی که همزمان با اعلام موافقتنامه بین ایران و گروه 1+5 در تاریخ 14 ژوئن اعلام شد شبیه همان چیزی بود که این مقام ایرانی دو هفته پیشتر به من گفته بود.

مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران 14 ژوئیه سال 2015 نقشه راهی را برای شفاف سازی مسائل مهم باقی مانده گذشته و کنونی مرتبط با برنامه هسته ای ایران امضا کردند. در این نقشه راه اقدامات لازم در چارچوب توافق صورت گرفته برای همکاری ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی مشخص شده است. هدف از چارچوب همکاری بین ایران و آژانس سرعت بخشیدن و تقویت همکاری و گفتگو بین دو طرف به منظور حل همه مسائل گذشته و کنونی تا پایان سال 2015 است. در این روند مسائلی که به گذشته و فعل مربوط می شود و ایران و آژانس تاکنون نتوانسته اند آنها را حل کنند، حل و فصل خواهد شد.

براساس این نقشه راه مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی تا 15 دسامبر سال 2015 ارزیابی نهایی خود را درمورد حل همه مسائل گذشته و کنونی برای اقدام در اختیار شورای حکام آژانس قرار خواهد داد.

 

دسترسی آژانس بین المللی انرژی اتمی

مذاکرات وین تحت فشارهای سیاسی داخلی شدید بر دولت باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا آغاز شد. سناتورهای جمهوریخواه و گروه های طرفدار اسرائیل تلاش برای فشار بر دولت اوباما را به منظور خودداری از دادن امتیازهای بیشتر به ایران آغاز کردند.

مخالفان این موافقتنامه اوباما و کری را متهم کردند قصد دارند امتیازهایی غیر ضروری را به ایران بدهند زیرا ضرب الاجل نهم ژوئیه نزدیک است. اوباما تهدید کرد اگر ایران با درخواست های آمریکا موافقت نکند از مذاکرات خارج خواهد شد. اوباما گفت اگر رژیم بازرسی و راستی آزمایی کافی نباشد ما قادر نخواهیم بود به توافق دست یابیم و ما این مسئله را برای دولت ایران با صراحت روشن کرده ایم.

ما تهدید درمورد دسترسی آژانس بین المللی انرژی اتمی به سایت های اعلام نشده یک نمایش سیاسی برای آرام کردن مخالفان اوباما در داخل بود.

پس از چارچوب لوزان، رسانه ها پیوسته به سخنرانی نهم آوریل آیت الله خامنه ای اشاره کردند که هرگونه بازرسی از مراکز نظامی ایران را مردود دانسته بود. این مخالفت آیت الله خامنه ای ظاهرا بازتاب حساسیت نسبت به درخواست های احتمالی برای بازدید از سایت های موشکی ایران به منظور جمع آوری اطلاعات به منظور هدف قرار دادن این سایت ها بود.

چند هفته بعد از این اظهارات آیت الله خامنه ای، عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه و مذاکره کننده ارشد این کشور به طور علنی اعلام کرد ایران با دسترسی مدیریت شده به مراکز نظامی موافقت کرده است. این عبارت بدین معنی بود که ایران می تواند محدودیت هایی را بر چگونگی بازرسی آژانس بین المللی انرژی اتمی از تاسیسات حساس مخفی یا تجهیزاتی که ارتباطی به این بازرسی ها ندارد اعمال کند.

توافق در مورد بازگشت خودکار تحریم ها

فقط یک مسئله مورد اختلاف باقی مانده بود که می بایست پس از سی ام ژوئن درمورد آن مذاکره می شد: قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل متحد که می بایست تصویب و جایگزین قطعنامه های قبلی می شد که تحریم هایی را علیه ایران اعمال کرده بود. حل این مسئله مستلزم نه تنها مشارکت آمریکا بلکه چهار عضو دائم دیگر شورای امنیت سازمان ملل متحد یعنی انگلیس، فرانسه، روسیه و چین بود.

اما هیئت های ایرانی و آمریکایی پیش از مذاکرات وین گفتگو درباره این مسئله را آغاز کرده بودند. آمریکا خواستار آن بود که قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل متحد شامل بازگشت خودکار تحریم ها علیه ایران در صورت عدم پایبندی این کشور به تعهدات خود حتی بدون قطعنامه شورای امنیت بود که روسیه می توانست آن را وتو کند. هیئت آمریکایی همچنین خواستار اعمال دوباره تحریم تسلیحاتی متعارف بود که تهدیدی برای برنامه موشکی بالستیک ایران به شمار می رفت.

برای دولت اوباما، این تحریم و مسئله موشک بالستیک ناگهان به علت تحولات گسترده ای که در سیاست های خاورمیانه بوجود آمده بود، جنبه سیاسی بیشتری پیدا کرد.

کاخ سفید به منظور نشان دادن تمایل خود به حمایت از جناح ضد ایرانی از اعراب سنی که تحت رهبری عربستان سعودی هستند اقداماتی سیاسی و دیپلماتیک را در حمایت از اقدامات سعودی در یمن و سوریه انجام داد و لفاظی های خود را علیه نقش ایران در منطقه تند کرد. تلاش برای اعمال مجدد تحریم های موشکی بالستیک و تسلیحات متعارف علیه ایران در قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد بخشی از راهبرد اوباما برای آرام کردن سعودی ها بود.

ایران با اعمال مجدد تحریم تسلیحاتی در قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل متحد به شدت مخالفت کرد. تحریم های شورای امنیت علیه ایران فلج کننده یا قوی نیست و مخالفت ایران با چنین تحریم هایی این بود که این کار فضای سیاسی را برای فشارهای دیگر آماده می سازد.

ششم ژوئیه وزیران امور خارجه شش قدرت جهان با ظریف نشست برگزار کردند تا درباره بسته پیشنهادی گروه 1+5 به منظور حل مسائل باقی مانده گفتگو کنند. اکنون این بسته بدتر از گذشته شده بود. ظریف به خبرنگاران گفت این پیشنهادها را رد کرده است. فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت اگر ایران آماده توافق نباشد همه باید به کشورهایشان بازگردند.

هفتم ژوئیه جاش ارنست سخنگوی کاخ سفید فشار بر ایران را به منظور موافقت این کشور با پیشنهادهایی که ظریف آنها را رد کرده بود افزایش داد. وی گفت رئیس جمهور آماده است در صورتی که اهداف آمریکا محقق نشود تیم مذاکره کننده خود را به کشور بازگرداند. سرانجام پیشنهاد آمریکا درمورد بازگشت خودکار تحریم ها به عنوان بخشی از متن قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل متحد تبدیل شد.

http://sildenafilcitrategen.com/ http://vardenafilonline.org/